Waarom een sterk netwerk in de wijk essentieel is voor mentale gezondheid en jongeren

Een jongere komt al langere tijd niet meer naar de naschoolse sportactiviteit. Als sportprofessional baart je dat zorgen. Je merkt dat er mogelijk meer speelt, maar voelt tegelijkertijd ook dat je dit niet alleen kunt oplossen. En dat hoeft ook niet.

In elke wijk zijn namelijk verschillende organisaties en professionals actief die op hun eigen manier contact hebben met jongeren. Juist door samen te werken ontstaat er een sterker netwerk rondom deze jongeren.

Jongeren bewegen zich niet binnen één domein

Jongeren leven niet in losse werelden. Wat er thuis of op school, de sportvereniging of de muziekschool gebeurt, zie je terug in gedrag tijdens een training of culturele activiteiten, en andersom. Daarom is samenwerking tussen verschillende domeinen zo belangrijk (bron: Kenniscentrum Sport & Bewegen). Iedere professional ziet namelijk een ander stukje van de puzzel.

Sport, bewegen en cultuur zien jongeren op een andere manier

Sport-, beweeg- en cultuurprofessionals hebben een unieke positie waar zij jongeren ontmoeten in een vaak laagdrempelige en informele setting. Tijdens een training, workshop of repetitie ontstaat sneller ruimte voor contact op een andere manier dan bijvoorbeeld op school of bij de huisarts. Juist doordat deze professionals jongeren regelmatig zien, vallen veranderingen in gedrag, zoals het terugtrekken uit de groep of geïrriteerder reageren, sneller op (bron: Mulier Instituut).

Daarnaast ontstaat er vaak een vertrouwensband en dat maakt dat jongeren zich gemakkelijker openstellen. Dit betekent niet dat professionals hulpverlener worden, maar wel dat zij een belangrijke schakel kunnen zijn in het signaleren, verbinden met anderen en bieden van steun waar nodig (bron: Mulier Instituut).

Jouw rol als professional: verbinders in en rondom de wijk

Samenwerken gaat makkelijker wanneer je weet wie er actief zijn in de wijk (bron: Mulier Instituut). Korte lijnen met scholen, jongerenwerk, welzijnsorganisaties of zorgpartners maken het makkelijker om signalen te delen en samen op te trekken rondom jongeren.

Daarbij helpt het om:

Te weten wie je kunt benaderen in de wijk;
Contact te onderhouden met partners;
Signalen en zorgen bespreekbaar te maken;
Waar nodig samen te werken in de ondersteuning van jongeren.

Ondersteunende tools zoals in de Wegwijzer Mentale Gezondheid van Kenniscentrum Sport & Bewegen, de Wijktekening van Kenniscentrum Sport & Bewegen en de e-learning De Checkers van MIND Us helpen professionals om signalen rondom mentaal welbevinden te herkennen, het gesprek aan te gaan, door te verwijzen waar nodig en samenwerkingen te versterken.

Praktijkvoorbeeld: de beweegmakelaar als schakel tussen sport en zorg

In Apeldoorn verbinden beweegmakelaars de domeinen zorg, welzijn en sport met elkaar. Zij worden vaak via zorg- of welzijnsorganisaties ingeschakeld om inwoners te ondersteunen die drempels ervaren om in beweging te komen. Samen verkennen zij wat voor activiteit passend is en begeleiden zij de inwoner stapsgewijs en persoonlijk richting sport- en beweegaanbod.

Door de nauwe samenwerking met onder andere huisartsen, fysiotherapeuten en sportaanbieders ontstaat een sterk netwerk in de wijk, waarin signaleren, doorverwijzen en begeleiden goed op elkaar aansluiten. Sport en bewegen wordt zo onderdeel van de bredere aanpak rondom gezondheid en welzijn.

Lees hier het hele artikel van Alles over Sport

De rol van gemeenten: investeren in een sterke sociale basis

Ook gemeenten vervullen een belangrijke rol in het stimuleren van domeinoverstijgende samenwerking. Mentale gezondheid raakt namelijk meerdere beleidsterreinen tegelijk waaronder zorg, welzijn, ruimtelijke ordening, sport, bewegen, cultuur en preventie.

Door deze domeinen met elkaar te verbinden in beleid, ontstaat er een sterkere basis voor samenwerking in de wijk. Investeren in samenwerking betekent daarom ook investeren in preventie. Hoe eerder signalen worden herkend en professionals elkaar weten te vinden, hoe sneller passende ondersteuning mogelijk is. Sport, bewegen en cultuur leveren hierin een belangrijke bijdrage, juist omdat zij laagdrempelige plekken zijn waar jongeren elkaar ontmoeten, zich ontwikkelen en gezien worden (bron: Mulier Instituut). Zo nodigt een groene en beweegvriendelijke omgeving uit tot beweging in welke vorm dan ook en dat heeft weer een positieve bijdrage aan het mentaal welbevinden van de jongeren.

Samenwerking is geen extra taak, maar een voorwaarde

De kracht van samenwerking zit in signaleren, vertrouwen, contact met jongeren en het weten waar je terecht kunt als er meer nodig is. Geen enkele professional ziet een jongere volledig alleen. Juist door samen te werken ontstaat een completer beeld en betere ondersteuning. Zo dragen we gezamenlijk bij aan een omgeving waarin jongeren zich gezien en ondersteund voelen.

Samenwerking is daarmee geen extra taak, maar een voorwaarde. En juist daarom is het belangrijk dat werkgevers en gemeenten dit blijven faciliteren en versterken. Voor nu én voor in de toekomst, maar hier gaan we in ons laatste artikel verder op in.

Van 1 tot en met 7 juni 2026 vindt de Week van de Mentale Gezondheid plaats. In aanloop naar deze week verschijnen vanuit Sportkracht12 en de Landelijke Academie Buurtsportcoaches met medewerking van LKCA, Mulier Instituut, Augeo Foundation en Kenniscentrum Sport & Bewegen, meerdere artikelen over mentale gezondheid, sport, bewegen en cultuur. Daarmee dragen we bij aan meer bewustwording én praktische handvatten voor professionals in het veld.